Naar de inhoud
rekenrik

Meetkunde

Stelling van Pythagoras

In een rechthoekige driehoek geldt a² + b² = c²: de kwadraten van de twee rechthoekszijden samen zijn gelijk aan het kwadraat van de schuine zijde. Zoek je de schuine zijde, dan tel je de kwadraten op en neem je de wortel. Zoek je een rechthoekszijde, dan trek je af.

Wat wil je weten?
cm
cm
Rechthoekige driehoek met zijden a, b en cACBa = 6b = 8c = 10

Schuine zijde c

10 cm
Zo reken je het uit
  1. 1

    Formule

    De schuine zijde ligt tegenover de rechte hoek. Het kwadraat van de schuine zijde is de som van de kwadraten van de twee rechthoekszijden.

    a2 + b2 = c2

  2. 2

    Kwadratentabel

    Zet de kwadraten onder elkaar en tel ze op.

    zijdelengtekwadraat
    rechthoekszijde a6 cm62 = 36
    rechthoekszijde b8 cm82 = 64
    schuine zijde c?36 + 64 = 100

  3. 3

    Vul in

    62 + 82 = 36 + 64 = 100 = c2

  4. 4

    Neem de wortel

    c² is bekend; de wortel geeft c.

    c = √100 = 10 cm

De stelling

Formule
Stelling van Pythagoras
a2+b2=c2a^2 + b^2 = c^2

a en b zijn de rechthoekszijden, c is de schuine zijde. Alleen in een rechthoekige driehoek.

De stelling is genoemd naar de Griekse wiskundige Pythagoras. Je gebruikt hem om in een rechthoekige driehoek de derde zijde uit te rekenen als je er twee weet.

Eerst: welke zijde is de schuine zijde?

  • De schuine zijde ligt tegenover de rechte hoek (het hokje van 90°).
  • Het is altijd de langste zijde.
  • De twee andere zijden maken samen de rechte hoek: dat zijn de rechthoekszijden.

Heet de driehoek bijvoorbeeld ABC met de rechte hoek bij C, dan is AB de schuine zijde. Kijk dus altijd eerst waar de rechte hoek zit.

Schuine zijde berekenen: optellen

Voorbeeld

rechthoekszijden 6 en 8 cm

  1. 1

    Formule

    De schuine zijde ligt tegenover de rechte hoek. Het kwadraat van de schuine zijde is de som van de kwadraten van de twee rechthoekszijden.

    a2 + b2 = c2

  2. 2

    Kwadratentabel

    Zet de kwadraten onder elkaar en tel ze op.

    zijdelengtekwadraat
    rechthoekszijde a6 cm62 = 36
    rechthoekszijde b8 cm82 = 64
    schuine zijde c?36 + 64 = 100

  3. 3

    Vul in

    62 + 82 = 36 + 64 = 100 = c2

  4. 4

    Neem de wortel

    c² is bekend; de wortel geeft c.

    c = √100 = 10 cm

Rechthoekszijde berekenen: aftrekken

Voorbeeld

schuine zijde 13 cm, rechthoekszijde 5 cm

  1. 1

    Formule

    Je zoekt een rechthoekszijde. Dan trek je af: het kwadraat van de schuine zijde min het kwadraat van de bekende rechthoekszijde.

    b2 = c2 − a2

  2. 2

    Kwadratentabel

    De schuine zijde staat onderaan. Bovenaan reken je terug: aftrekken.

    zijdelengtekwadraat
    rechthoekszijde a5 cm52 = 25
    rechthoekszijde b?169 − 25 = 144
    schuine zijde c13 cm132 = 169

  3. 3

    Vul in

    b2 = 132 − 52 = 169 − 25 = 144

  4. 4

    Neem de wortel

    b = √144 = 12 cm

De kwadratentabel

In de onderbouw schrijf je de berekening vaak in een kwadratentabel. Je zet de zijden onder elkaar met de schuine zijde onderaan. In de kolom ernaast komen de kwadraten. Bovenaan staan de rechthoekszijden, onderaan de som.

AB = √100 = 10. Zoek je een rechthoekszijde, dan reken je in de kwadraat-kolom terug van onder naar boven: aftrekken.
ZijdeLengteKwadraat
rechthoekszijde AC636
rechthoekszijde BC864
schuine zijde AB?36 + 64 = 100

Het voordeel van de tabel: je ziet meteen dat boven + boven = onder. Ontbreekt er bovenaan iets, dan is het onder − boven.

Is de driehoek rechthoekig?

Je kunt de stelling ook omgekeerd gebruiken. Weet je drie zijden, dan kun je controleren of er een rechte hoek in zit.

Voorbeeld

zijn 5, 12 en 13 de zijden van een rechthoekige driehoek?

  1. 1

    Kies de langste zijde als mogelijke schuine zijde

    c = 13

  2. 2

    Tel de kwadraten van de twee korte zijden op

    52 + 122 = 25 + 144 = 169

  3. 3

    Kwadraat van de langste zijde

    132 = 169

  4. 4

    Gelijk, dus rechthoekig

    De som van de kwadraten is precies het kwadraat van de langste zijde. De rechte hoek ligt tegenover de langste zijde.

    169 = 169

Bouwvakkers en tuinmannen gebruiken dit om een rechte hoek uit te zetten: meet 3 meter langs de ene kant, 4 meter langs de andere kant, en zorg dat de schuine afstand precies 5 meter is. Dan is de hoek 90°, want 3² + 4² = 9 + 16 = 25 = 5².

Mooie drietallen

Sommige rechthoekige driehoeken hebben alleen hele getallen als zijden. Die heten Pythagorese drietallen. Handig om te herkennen, want dan hoef je niet te rekenen:

abcControle
3459 + 16 = 25
5121325 + 144 = 169
8151764 + 225 = 289
7242549 + 576 = 625
681036 + 64 = 100 (2 × 3-4-5)

Zo leer je het op school

Aanpak · brugklas – klas 2

Met vierkanten op de zijden

Vaak teken je eerst op elke zijde een vierkant en tel je de hokjes. Dan zie je dat de twee kleine vierkanten samen precies zo groot zijn als het grote vierkant op de schuine zijde. Daarna leer je de kwadratentabel invullen.

Aanpak · havo/vwo

Met letters en exacte antwoorden

Later schrijf je de stelling met de namen van de hoekpunten, bijvoorbeeld AB² = AC² + BC², en geef je soms een exact antwoord met een wortel, zoals √50 = 5√2. Pythagoras komt ook terug in de ruimte (diagonalen van een balk) en bij afstanden in een assenstelsel.

Aanpak · snel

Op de rekenmachine

Typ bijvoorbeeld √(6² + 8²) in één keer. Let op de haakjes: zonder haakjes rekent de rekenmachine alleen de wortel van 6² uit.

Wil je in een rechthoekige driehoek ook een hoek uitrekenen? Dan heb je sinus, cosinus en tangens nodig. Kwadraten en wortels oefenen kan op kwadraat en wortel berekenen.

Leerroute

Veelgestelde vragen

Wat zegt de stelling van Pythagoras?

In een rechthoekige driehoek is het kwadraat van de schuine zijde gelijk aan de som van de kwadraten van de twee rechthoekszijden: a² + b² = c². Dat geldt alleen als er een hoek van 90° is.

Hoe herken je de schuine zijde?

De schuine zijde ligt tegenover de rechte hoek (het vierkantje in de tekening). Het is altijd de langste zijde. De twee zijden die de rechte hoek maken, heten de rechthoekszijden.

Wanneer moet je optellen en wanneer aftrekken?

Zoek je de schuine zijde (de langste), dan tel je de kwadraten op. Zoek je een rechthoekszijde, dan trek je af: schuine zijde² min de bekende rechthoekszijde². Je antwoord moet dan kleiner zijn dan de schuine zijde.

Hoe controleer je of een driehoek rechthoekig is?

Neem de langste zijde als mogelijke schuine zijde. Tel de kwadraten van de twee korte zijden op. Is dat precies gelijk aan het kwadraat van de langste zijde, dan is de driehoek rechthoekig. Bij 5, 12 en 13: 25 + 144 = 169 = 13², dus ja.

Moet ik het antwoord afronden?

Vaak komt er een wortel uit die niet mooi uitkomt, zoals √52. Rond dan af zoals de opgave vraagt, meestal op één of twee decimalen: √52 ≈ 7,21. Soms vraagt de opgave om een exact antwoord: dan laat je de wortel staan (√52 = 2√13).

Ook handig

Laatst bijgewerkt: 21 november 2026

Past bij: Brugklas, Onderbouw, Vmbo, Havo, Vwo