De stelling
a en b zijn de rechthoekszijden, c is de schuine zijde. Alleen in een rechthoekige driehoek.
De stelling is genoemd naar de Griekse wiskundige Pythagoras. Je gebruikt hem om in een rechthoekige driehoek de derde zijde uit te rekenen als je er twee weet.
Eerst: welke zijde is de schuine zijde?
- De schuine zijde ligt tegenover de rechte hoek (het hokje van 90°).
- Het is altijd de langste zijde.
- De twee andere zijden maken samen de rechte hoek: dat zijn de rechthoekszijden.
Heet de driehoek bijvoorbeeld ABC met de rechte hoek bij C, dan is AB de schuine zijde. Kijk dus altijd eerst waar de rechte hoek zit.
Schuine zijde berekenen: optellen
rechthoekszijden 6 en 8 cm
- 1
Formule
De schuine zijde ligt tegenover de rechte hoek. Het kwadraat van de schuine zijde is de som van de kwadraten van de twee rechthoekszijden.
a2 + b2 = c2
- 2
Kwadratentabel
Zet de kwadraten onder elkaar en tel ze op.
zijde lengte kwadraat rechthoekszijde a 6 cm 62 = 36 rechthoekszijde b 8 cm 82 = 64 schuine zijde c ? 36 + 64 = 100 - 3
Vul in
62 + 82 = 36 + 64 = 100 = c2
- 4
Neem de wortel
c² is bekend; de wortel geeft c.
c = √100 = 10 cm
Rechthoekszijde berekenen: aftrekken
schuine zijde 13 cm, rechthoekszijde 5 cm
- 1
Formule
Je zoekt een rechthoekszijde. Dan trek je af: het kwadraat van de schuine zijde min het kwadraat van de bekende rechthoekszijde.
b2 = c2 − a2
- 2
Kwadratentabel
De schuine zijde staat onderaan. Bovenaan reken je terug: aftrekken.
zijde lengte kwadraat rechthoekszijde a 5 cm 52 = 25 rechthoekszijde b ? 169 − 25 = 144 schuine zijde c 13 cm 132 = 169 - 3
Vul in
b2 = 132 − 52 = 169 − 25 = 144
- 4
Neem de wortel
b = √144 = 12 cm
De kwadratentabel
In de onderbouw schrijf je de berekening vaak in een kwadratentabel. Je zet de zijden onder elkaar met de schuine zijde onderaan. In de kolom ernaast komen de kwadraten. Bovenaan staan de rechthoekszijden, onderaan de som.
| Zijde | Lengte | Kwadraat |
|---|---|---|
| rechthoekszijde AC | 6 | 36 |
| rechthoekszijde BC | 8 | 64 |
| schuine zijde AB | ? | 36 + 64 = 100 |
Het voordeel van de tabel: je ziet meteen dat boven + boven = onder. Ontbreekt er bovenaan iets, dan is het onder − boven.
Is de driehoek rechthoekig?
Je kunt de stelling ook omgekeerd gebruiken. Weet je drie zijden, dan kun je controleren of er een rechte hoek in zit.
zijn 5, 12 en 13 de zijden van een rechthoekige driehoek?
- 1
Kies de langste zijde als mogelijke schuine zijde
c = 13
- 2
Tel de kwadraten van de twee korte zijden op
52 + 122 = 25 + 144 = 169
- 3
Kwadraat van de langste zijde
132 = 169
- 4
Gelijk, dus rechthoekig
De som van de kwadraten is precies het kwadraat van de langste zijde. De rechte hoek ligt tegenover de langste zijde.
169 = 169
Bouwvakkers en tuinmannen gebruiken dit om een rechte hoek uit te zetten: meet 3 meter langs de ene kant, 4 meter langs de andere kant, en zorg dat de schuine afstand precies 5 meter is. Dan is de hoek 90°, want 3² + 4² = 9 + 16 = 25 = 5².
Mooie drietallen
Sommige rechthoekige driehoeken hebben alleen hele getallen als zijden. Die heten Pythagorese drietallen. Handig om te herkennen, want dan hoef je niet te rekenen:
| a | b | c | Controle |
|---|---|---|---|
| 3 | 4 | 5 | 9 + 16 = 25 |
| 5 | 12 | 13 | 25 + 144 = 169 |
| 8 | 15 | 17 | 64 + 225 = 289 |
| 7 | 24 | 25 | 49 + 576 = 625 |
| 6 | 8 | 10 | 36 + 64 = 100 (2 × 3-4-5) |
Zo leer je het op school
Met vierkanten op de zijden
Vaak teken je eerst op elke zijde een vierkant en tel je de hokjes. Dan zie je dat de twee kleine vierkanten samen precies zo groot zijn als het grote vierkant op de schuine zijde. Daarna leer je de kwadratentabel invullen.
Met letters en exacte antwoorden
Later schrijf je de stelling met de namen van de hoekpunten, bijvoorbeeld AB² = AC² + BC², en geef je soms een exact antwoord met een wortel, zoals √50 = 5√2. Pythagoras komt ook terug in de ruimte (diagonalen van een balk) en bij afstanden in een assenstelsel.
Op de rekenmachine
Typ bijvoorbeeld √(6² + 8²) in één keer. Let op de haakjes: zonder haakjes rekent de rekenmachine alleen de wortel van 6² uit.
Wil je in een rechthoekige driehoek ook een hoek uitrekenen? Dan heb je sinus, cosinus en tangens nodig. Kwadraten en wortels oefenen kan op kwadraat en wortel berekenen.
Leerroute
← Eerst nodig
Hierna leer je →
Veelgestelde vragen
Wat zegt de stelling van Pythagoras?
In een rechthoekige driehoek is het kwadraat van de schuine zijde gelijk aan de som van de kwadraten van de twee rechthoekszijden: a² + b² = c². Dat geldt alleen als er een hoek van 90° is.
Hoe herken je de schuine zijde?
De schuine zijde ligt tegenover de rechte hoek (het vierkantje in de tekening). Het is altijd de langste zijde. De twee zijden die de rechte hoek maken, heten de rechthoekszijden.
Wanneer moet je optellen en wanneer aftrekken?
Zoek je de schuine zijde (de langste), dan tel je de kwadraten op. Zoek je een rechthoekszijde, dan trek je af: schuine zijde² min de bekende rechthoekszijde². Je antwoord moet dan kleiner zijn dan de schuine zijde.
Hoe controleer je of een driehoek rechthoekig is?
Neem de langste zijde als mogelijke schuine zijde. Tel de kwadraten van de twee korte zijden op. Is dat precies gelijk aan het kwadraat van de langste zijde, dan is de driehoek rechthoekig. Bij 5, 12 en 13: 25 + 144 = 169 = 13², dus ja.
Moet ik het antwoord afronden?
Vaak komt er een wortel uit die niet mooi uitkomt, zoals √52. Rond dan af zoals de opgave vraagt, meestal op één of twee decimalen: √52 ≈ 7,21. Soms vraagt de opgave om een exact antwoord: dan laat je de wortel staan (√52 = 2√13).
Ook handig
Laatst bijgewerkt: 21 november 2026