Wat is een wortel?
Worteltrekken is het omgekeerde van kwadrateren. Bij 7² = 49 hoort √49 = 7. Je vraagt je af: welk getal keer zichzelf geeft dit getal? Het teken √ heet het wortelteken. Officieel heet dit de vierkantswortel: als een vierkant een oppervlakte van 49 cm² heeft, is de zijde √49 = 7 cm.
Afspraak: de wortel is nooit negatief. (−7) × (−7) is ook 49, maar √49 = 7.
√2,25
- 1
Welk getal keer zichzelf geeft dit getal?
1,5 × 1,5 = 2,25
- 2
Dus
√2,25 = 1,5
Een wortel benaderen tussen twee kwadraten
Meestal komt een wortel niet mooi uit. Dan kun je hem zonder rekenmachine toch goed schatten:
- Zoek de twee kwadraten waar het getal tussen ligt. Daar ligt de wortel tussen.
- Probeer getallen met één cijfer achter de komma in het kwadraat, tot je net te hoog zit.
- Wil je het nog preciezer, doe dat dan nog een keer met twee decimalen. Of pak de rekenmachine.
√50 benaderen
- 1
Zoek de twee kwadraten eromheen
72 = 49 is kleiner dan 50 en 82 = 64 is groter.
7 < √50 < 8
- 2
Benader met één cijfer achter de komma
Probeer 7,1, 7,2 … in het kwadraat. 7,02 = 49 is nog kleiner, 7,12 = 50,41 is al te groot.
7,0 < √50 < 7,1
- 3
Met de rekenmachine
√50 ≈ 7,071068
- 4
Exact: haal een kwadraat uit de wortel
50 = 25 × 2, en 25 is het kwadraat van 5.
√50 = √25 × 2 = 5√2
Wortels van 1 tot en met 100 die precies uitkomen
| √1 | √4 | √9 | √16 | √25 | √36 | √49 | √64 | √81 | √100 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
Van alle andere hele getallen is de wortel een oneindig lang kommagetal dat zich nooit herhaalt (een irrationaal getal). √2 ≈ 1,414 en √3 ≈ 1,732 zijn de bekendste.
Zo leer je het op school
Terugrekenen met kwadraten
Je leert de kwadraten tot 15 of 20 uit je hoofd. Dan weet je meteen dat √144 = 12, en dat √150 iets meer dan 12 is. Dat is genoeg om antwoorden van de rekenmachine te controleren.
Wortels vereenvoudigen
Bij de stelling van Pythagoras en de abc-formule moet je soms een exact antwoord geven. Dan laat je de wortel staan, maar maak je hem zo klein mogelijk. Haal het grootste kwadraat eruit: √72 = √(36 × 2) = 6√2. Rekenregel: √(a × b) = √a × √b.
Op de rekenmachine
Op een rekenmachine typ je meestal eerst √ en dan het getal (bij oudere modellen andersom). In Excel typ je =WORTEL(50) in de Nederlandse versie, of =SQRT(50) in de Engelse.
√72 vereenvoudigen
- 1
Zoek de twee kwadraten eromheen
82 = 64 is kleiner dan 72 en 92 = 81 is groter.
8 < √72 < 9
- 2
Benader met één cijfer achter de komma
Probeer 8,1, 8,2 … in het kwadraat. 8,42 = 70,56 is nog kleiner, 8,52 = 72,25 is al te groot.
8,4 < √72 < 8,5
- 3
Met de rekenmachine
√72 ≈ 8,485281
- 4
Exact: haal een kwadraat uit de wortel
72 = 36 × 2, en 36 is het kwadraat van 6.
√72 = √36 × 2 = 6√2
Andere wortels
Naast de gewone (vierkants)wortel bestaat er de derdemachtswortel: het getal dat drie keer met zichzelf vermenigvuldigd het getal oplevert. ∛27 = 3, want 3 × 3 × 3 = 27. Een derdemachtswortel bestaat ook van een negatief getal: ∛−8 = −2. Meer over machten lees je bij machten.
Leerroute
← Eerst nodig
Hierna leer je →
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je een wortel zonder rekenmachine?
Zoek de twee kwadraten waar het getal tussen ligt. √30 ligt tussen √25 = 5 en √36 = 6, en dichter bij 5. Probeer dan 5,4² = 29,16 en 5,5² = 30,25: √30 ligt dus tussen 5,4 en 5,5 (ongeveer 5,48).
Kun je de wortel uit een negatief getal trekken?
Niet met gewone getallen: geen enkel getal keer zichzelf geeft iets negatiefs, want min keer min is plus. Op de middelbare school is √−4 dus 'geen oplossing'. Met complexe getallen, die je bij wiskunde D op het vwo kunt tegenkomen, kan het wel.
Hoe vereenvoudig je een wortel?
Zoek het grootste kwadraat dat in het getal past en haal dat eruit. √72 = √(36 × 2) = √36 × √2 = 6√2. Dit heet ook 'wortels herleiden'.
Is √(a + b) hetzelfde als √a + √b?
Nee. √(9 + 16) = √25 = 5, maar √9 + √16 = 3 + 4 = 7. Bij vermenigvuldigen mag het wel: √(9 × 16) = √9 × √16 = 12.
Ook handig
Bronnen
- Referentiekader rekenen: niveaus 1S en 2F
Laatst bijgewerkt: 21 november 2026