Mediaan berekenen in 2 stappen
- Zet de getallen op volgorde, van klein naar groot. Vergeet er geen, ook dubbele getallen tellen mee.
- Zoek het middelste getal. Bij een oneven aantal is er precies één middelste. Bij een even aantal zijn er twee: neem daar het gemiddelde van.
Bij n getallen staat de mediaan op plek . Bij 7 getallen is dat plek 4. Bij 8 getallen is dat plek 4,5: dus tussen het 4e en het 5e getal in.
7, 1, 3, 9, 5 (oneven aantal)
- 1
Zet de getallen op volgorde
Van klein naar groot. Het zijn er 5.
1; 3; 5; 7; 9
- 2
Mediaan: het middelste getal
5 is oneven, dus er is precies één middelste getal: het 3e (want (5 + 1) : 2 = 3).
mediaan = 5
- 3
Modus: wat komt het vaakst voor?
Elk getal komt maar één keer voor. Er is dus geen modus.
- 4
Gemiddelde: alles optellen en delen door het aantal
255 = 5
- 5
Kwartielen
Splits de rij in een onderste en een bovenste helft van elk 2 getallen (de mediaan zelf doet niet mee). Het eerste kwartiel Q1 is de mediaan van de onderste helft, het derde kwartiel Q3 die van de bovenste helft.
Q1 = 2 Q3 = 8 kwartielafstand = 8 − 2 = 6
- 6
Spreidingsbreedte: grootste min kleinste
9 − 1 = 8
4, 8, 6, 2, 10, 12 (even aantal)
- 1
Zet de getallen op volgorde
Van klein naar groot. Het zijn er 6.
2; 4; 6; 8; 10; 12
- 2
Mediaan: gemiddelde van de twee middelste
6 is even, dus er zijn twee middelste getallen: het 3e en het 4e.
mediaan = 6 + 82 = 7
- 3
Modus: wat komt het vaakst voor?
Elk getal komt maar één keer voor. Er is dus geen modus.
- 4
Gemiddelde: alles optellen en delen door het aantal
426 = 7
- 5
Kwartielen
Splits de rij in een onderste en een bovenste helft van elk 3 getallen. Het eerste kwartiel Q1 is de mediaan van de onderste helft, het derde kwartiel Q3 die van de bovenste helft.
Q1 = 4 Q3 = 10 kwartielafstand = 10 − 4 = 6
- 6
Spreidingsbreedte: grootste min kleinste
12 − 2 = 10
Mediaan, modus en gemiddelde
Deze drie heten samen de centrummaten: ze vertellen waar het midden van de getallen ligt.
| Centrummaat | Hoe bereken je het? | Voorbeeld: 2, 3, 3, 5, 12 |
|---|---|---|
| Gemiddelde | Alles optellen en delen door het aantal | 25 : 5 = 5 |
| Mediaan | Op volgorde zetten, het middelste getal | 3 |
| Modus | Het getal dat het vaakst voorkomt | 3 |
Hoe je een gemiddelde uitrekent, ook een gewogen gemiddelde, lees je bij gemiddelde berekenen.
Wanneer is de mediaan beter dan het gemiddelde?
Als er een uitschieter in je getallen zit. Een verzonnen voorbeeld: zeven vrienden krijgen per week dit bedrag aan zakgeld (in euro): 5, 5, 10, 10, 10, 15 en 100.
- Het gemiddelde is 155 : 7 ≈ 22,14 euro. Maar zes van de zeven krijgen veel minder!
- De mediaan is 10 euro. Dat past veel beter bij wat een “gewone” vriend krijgt.
Daarom gebruiken onderzoekers bij inkomens en huizenprijzen vaak de mediaan: een paar heel hoge bedragen trekken het gemiddelde omhoog, de mediaan blijft staan.
Kwartielen en spreiding
Centrummaten zeggen niets over hoe ver de getallen uit elkaar liggen. Daarvoor heb je spreidingsmaten:
- Spreidingsbreedte = grootste − kleinste.
- Kwartielen verdelen de gesorteerde rij in vier stukken met elk ongeveer een kwart van de getallen. Q1 is de mediaan van de onderste helft, Q2 is de mediaan zelf en Q3 is de mediaan van de bovenste helft.
- Kwartielafstand = Q3 − Q1. Daar valt de middelste helft van de getallen tussen.
Bij een oneven aantal getallen doet de mediaan zelf niet mee als je de helften maakt. Bij 1, 3, 5, 7, 9 is de onderste helft 1, 3 (Q1 = 2) en de bovenste helft 7, 9 (Q3 = 8). Zo rekent ook de TI-84 bij 1-Var Stats. Sommige boeken en computerprogramma’s gebruiken een iets andere methode, waardoor Q1 en Q3 een klein beetje kunnen verschillen. Volg op een toets de methode uit je eigen boek.
Zo leer je het op school
Gemiddelde, mediaan en modus
Op de basisschool en in de brugklas leer je het gemiddelde, de mediaan en de modus van een kleine rij getallen, vaak uit een tabel of een staafdiagram. Bij een frequentietabel let je goed op: een getal dat 4 keer voorkomt, zet je ook 4 keer in je rij.
Kwartielen en boxplot
Later komen kwartielen, de kwartielafstand en de boxplot erbij, en bij wiskunde A ook de standaarddeviatie. Je vergelijkt dan twee groepen: welke groep scoort hoger (kijk naar de mediaan) en welke groep is meer verspreid (kijk naar de kwartielafstand)?
Met de grafische rekenmachine
Zet je getallen in een lijst (STAT, Edit) en kies 1-Var Stats. Je krijgt dan onder andere het gemiddelde x̄, minX, Q1, Med, Q3 en maxX. De modus geeft de rekenmachine niet: die zoek je zelf.
Leerroute
← Eerst nodig
Hierna leer je →
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je de mediaan bij een even aantal getallen?
Zet de getallen op volgorde. Er zijn dan twee middelste getallen. Tel die op en deel door 2. Bij 2, 4, 6, 10 zijn 4 en 6 de middelste, dus de mediaan is (4 + 6) : 2 = 5.
Wat is het verschil tussen mediaan en gemiddelde?
Het gemiddelde is de som van alle getallen gedeeld door het aantal. De mediaan is het middelste getal na sorteren. Eén heel groot of heel klein getal (een uitschieter) trekt het gemiddelde mee, maar de mediaan nauwelijks.
Wat is de modus?
De modus is het getal dat het vaakst voorkomt. Komt elk getal maar één keer voor, dan is er geen modus. Komen twee getallen allebei het vaakst voor, dan zijn er twee modi.
Hoe bereken je kwartielen?
Splits de gesorteerde rij in een onderste en een bovenste helft. Bij een oneven aantal laat je de mediaan zelf weg. Het eerste kwartiel (Q1) is de mediaan van de onderste helft, het derde kwartiel (Q3) de mediaan van de bovenste helft.
Wat is de spreidingsbreedte?
De spreidingsbreedte is het grootste getal min het kleinste getal. Hij laat zien hoe ver de getallen uit elkaar liggen.
Ook handig
Laatst bijgewerkt: 21 november 2026