Naar de inhoud
rekenrik

Rekenen

Priemgetallen

Een priemgetal is een heel getal groter dan 1 dat alleen deelbaar is door 1 en zichzelf. De priemgetallen tot 20 zijn 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17 en 19. Het getal 1 is geen priemgetal en 2 is het enige even priemgetal.

Is 84 een priemgetal?

Nee, 84 is geen priemgetal

Priemfactoren: 84 = 22 × 3 × 7

Deeltabel (steeds delen door het kleinste priemgetal):

842
422
213
77
1
Zo reken je het uit
  1. 1

    Probeer te delen door 2, 3, 5, 7 …

    84 is deelbaar door 2 (het is even).

  2. 2

    Dus geen priemgetal

    84 = 2 × 42

  3. 3

    Deel steeds door het kleinste priemgetal dat past

    Begin met 2. Past 2 niet meer, probeer dan 3, dan 5, dan 7, enzovoort. Ga door tot je bij 1 uitkomt.

    84 : 2 = 42
    42 : 2 = 21
    21 : 3 = 7
    7 : 7 = 1

  4. 4

    Schrijf alle delers als product

    84 = 2 × 2 × 3 × 7 = 22 × 3 × 7

Wat is een priemgetal?

Een priemgetal kun je alleen maken als 1 × zichzelf. Neem 7: je kunt 7 knikkers niet in gelijke rijtjes leggen, behalve in één rij van 7. Met 12 knikkers lukt dat wel: 2 rijen van 6, 3 rijen van 4. Dus 7 is een priemgetal en 12 niet. Getallen die geen priemgetal zijn (behalve 0 en 1) heten samengestelde getallen.

Alle priemgetallen tot 100

2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97

Dat zijn er precies 25. Behalve 2 en 5 eindigen ze allemaal op 1, 3, 7 of 9. Andersom is niet elk getal dat op 1, 3, 7 of 9 eindigt een priemgetal: 21, 27, 49, 51, 57, 63, 69, 77, 81, 87, 91 en 93 zijn het bijvoorbeeld niet.

De zeef van Eratosthenes

Met de zeef van Eratosthenes (een Griekse wiskundige) vind je alle priemgetallen tot een grens, zonder één deling te maken. Zo werkt het:

  1. Schrijf de getallen 1 tot en met 100 op en streep 1 weg.
  2. 2 is een priemgetal. Streep alle veelvouden van 2 weg: 4, 6, 8, …
  3. Het eerste getal dat over is, is 3. Streep alle veelvouden van 3 weg.
  4. Daarna 5, en daarna 7. Elke keer streep je de veelvouden weg.
  5. Bij 11 kun je stoppen, want 11 × 11 = 121 is groter dan 100. Alles wat over is, is een priemgetal.

Klik op “Opnieuw beginnen” en doorloop de zeef stap voor stap:

Klaar! Alle getallen die over zijn, zijn priemgetallen. Tot en met 100 zijn dat er 25.

Priemgetal controleren

Wil je weten of een groter getal priem is, dan probeer je te delen door de priemgetallen 2, 3, 5, 7, 11, … Je hoeft maar door te gaan tot de wortel van het getal. Waarom? Als 91 = 7 × 13, dan is één van de twee delers altijd hoogstens √91 ≈ 9,5. Vind je onder de wortel geen deler, dan bestaat er ook geen deler erboven.

Voorbeeld

is 97 een priemgetal?

  1. 1

    Je hoeft maar te proberen tot de wortel

    √97 ≈ 9,85. Als 97 deelbaar is door iets anders dan 1 en zichzelf, dan zit daar altijd een deler bij die niet groter is dan 9.

  2. 2

    Probeer de priemgetallen tot die grens

    97 is niet deelbaar door 2, 3, 5, 7.

  3. 3

    97 is een priemgetal

    Het is alleen deelbaar door 1 en door zichzelf.

Voorbeeld

is 91 een priemgetal?

  1. 1

    Probeer te delen door 2, 3, 5, 7 …

    91 is deelbaar door 7.

  2. 2

    Dus geen priemgetal

    91 = 7 × 13

Ontbinden in priemfactoren

Elk heel getal groter dan 1 kun je schrijven als een product van priemgetallen. Dat heet ontbinden in priemfactoren, en er is maar één uitkomst mogelijk (op de volgorde na). Je deelt steeds door het kleinste priemgetal dat past, tot je bij 1 uitkomt.

Voorbeeld

360 ontbinden in priemfactoren

  1. 1

    Deel steeds door het kleinste priemgetal dat past

    Begin met 2. Past 2 niet meer, probeer dan 3, dan 5, dan 7, enzovoort. Ga door tot je bij 1 uitkomt.

    360 : 2 = 180
    180 : 2 = 90
    90 : 2 = 45
    45 : 3 = 15
    15 : 3 = 5
    5 : 5 = 1

  2. 2

    Schrijf alle delers als product

    360 = 2 × 2 × 2 × 3 × 3 × 5 = 23 × 32 × 5

Zo leer je het op school

Aanpak · groep 8 – brugklas

De deeltabel

Je zet het getal links van een verticale streep. Rechts schrijf je het kleinste priemgetal waardoor je kunt delen, en de uitkomst zet je eronder aan de linkerkant. Je gaat door tot er links 1 staat. Rechts van de streep staan dan alle priemfactoren onder elkaar. De tool hierboven tekent zo’n deeltabel.

Aanpak · brugklas

De factorboom

Bij een factorboom splits je het getal in twee factoren, bijvoorbeeld 360 = 36 × 10. Die splits je weer: 36 = 6 × 6 en 10 = 2 × 5, en 6 = 2 × 3. Je stopt bij een priemgetal (dat is een “blad” van de boom). Het maakt niet uit hoe je begint: je komt altijd uit op 2 × 2 × 2 × 3 × 3 × 5.

Aanpak · brugklas – onderbouw

Met machten

Komen factoren vaker voor, dan schrijf je ze met machten: 360 = 2³ × 3² × 5. Met die schrijfwijze bereken je snel de GGD en het KGV, en zie je meteen of een getal een kwadraat is (alle exponenten even).

Waar heb je priemgetallen voor nodig?

  • Breuken vereenvoudigen: met de priemfactoren van teller en noemer zie je meteen wat je kunt wegdelen. Zie breuken vereenvoudigen.
  • Gelijknamig maken: het KGV van de noemers vind je met priemfactoren. Zie GGD en KGV.
  • Beveiliging op internet: veel versleuteling gebruikt het feit dat het heel makkelijk is om twee enorme priemgetallen te vermenigvuldigen, maar heel moeilijk om de uitkomst weer te ontbinden.

Leerroute

Veelgestelde vragen

Is 1 een priemgetal?

Nee. Een priemgetal heeft precies twee verschillende delers: 1 en zichzelf. Het getal 1 heeft maar één deler. Wiskundigen hebben dat zo afgesproken, onder andere omdat dan elk getal op precies één manier in priemfactoren te ontbinden is.

Hoeveel priemgetallen zijn er onder de 100?

Er zijn 25 priemgetallen onder de 100: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89 en 97.

Is 2 een priemgetal?

Ja. 2 is alleen deelbaar door 1 en 2. Het is het kleinste priemgetal en het enige even priemgetal: elk ander even getal is deelbaar door 2.

Zijn er oneindig veel priemgetallen?

Ja. Dat werd al bewezen door de Griekse wiskundige Euclides. Stel dat er een grootste priemgetal is: vermenigvuldig dan alle priemgetallen met elkaar en tel er 1 bij op. Dat nieuwe getal is door geen van die priemgetallen deelbaar, dus er moet nog een priemgetal bestaan.

Hoe zie je snel of een getal een priemgetal is?

Probeer te delen door 2, 3, 5, 7, 11 … tot je bij de wortel van het getal bent. Past er geen enkele deling, dan is het een priemgetal. Bij 97 hoef je alleen 2, 3, 5 en 7 te proberen, want 10 × 10 = 100 is al groter dan 97.

Ook handig

Bronnen

Laatst bijgewerkt: 21 november 2026

Past bij: Groep 7, Groep 8, Brugklas, Onderbouw