Grondtal en exponent
Bij een macht staat een klein getal rechtsboven een groot getal.
- Het grote getal is het grondtal: dat getal vermenigvuldig je.
- Het kleine getal is de exponent: zo vaak staat het grondtal in de vermenigvuldiging.
Je spreekt 2⁵ uit als “twee tot de macht vijf” of “twee tot de vijfde”. Een macht met exponent 2 heet een kwadraat, met exponent 3 een derde macht.
(−2)³
- 1
Schrijf uit: 3 keer (−2) met elkaar vermenigvuldigen
(−2)3 = (−2) × (−2) × (−2) = −8
- 2
Oneven exponent: het antwoord is negatief
Min keer min is plus. Bij een even aantal minnen houd je een positief getal over.
Macht 0 en negatieve exponenten
Schrijf de machten van 2 onder elkaar. Elke stap omlaag in de exponent deel je door 2. Ga je gewoon door voorbij 1, dan zie je vanzelf wat 2⁰ en 2⁻¹ moeten zijn.
| Macht | Waarde | Als breuk |
|---|---|---|
| 23 | 8 | |
| 22 | 4 | |
| 21 | 2 | |
| 20 | 1 | |
| 2−1 | 0,5 | 1/2 |
| 2−2 | 0,25 | 1/4 = 1/22 |
| 2−3 | 0,125 | 1/8 = 1/23 |
2⁻³
- 1
Schrijf uit: 3 keer 2 met elkaar vermenigvuldigen
23 = 2 × 2 × 2 = 8
- 2
Negatieve exponent: 1 gedeeld door de macht
2−3 = 123 = 18 = 0,125
Rekenregels voor machten
Met deze regels reken je met machten zonder ze eerst uit te schrijven. Ze werken alleen als het grondtal hetzelfde is (regel 1 tot en met 3) of als de exponent hetzelfde is (regel 4).
| Regel | In woorden | Voorbeeld |
|---|---|---|
| ap × aq = ap+q | Zelfde grondtal vermenigvuldigen: exponenten optellen | 23 × 24 = 27 = 128 |
| ap : aq = ap−q | Zelfde grondtal delen: exponenten aftrekken | 56 : 54 = 52 = 25 |
| (ap)q = ap×q | Macht van een macht: exponenten vermenigvuldigen | (32)3 = 36 = 729 |
| (a × b)p = ap × bp | Macht van een product: elke factor de macht geven | (2 × 5)3 = 23 × 53 = 1000 |
| a0 = 1 | Exponent 0 geeft altijd 1 (a niet 0) | 70 = 1 |
| a−n = 1/an | Negatieve exponent: 1 gedeeld door de macht | 10−2 = 1/100 = 0,01 |
Waarom regel 1 klopt: 2³ × 2⁴ = (2 × 2 × 2) × (2 × 2 × 2 × 2), dat zijn zeven tweeën.
Zo leer je het op school
Herhaald vermenigvuldigen
Je begint met machten als korte schrijfwijze: 10 × 10 × 10 = 10³ = 1000. Bij kwadraten zie je het verband met oppervlakte (m²), bij derde machten met inhoud (m³).
Rekenregels en letters
In de onderbouw leer je de rekenregels, ook met letters: a³ × a⁴ = a⁷ en (2a)³ = 8a³. Daarna komen negatieve en gebroken exponenten, zoals a½ = √a. Dat is de basis voor exponentiële groei en logaritmen.
Machten van 10
Heel grote en heel kleine getallen schrijf je met machten van 10: 3.000.000 = 3 × 10⁶ en 0,0004 = 4 × 10⁻⁴. Dat heet wetenschappelijke notatie. Ook de voorvoegsels uit het metriek stelsel zijn machten van 10: kilo = 10³, milli = 10⁻³.
Grote machten
Machten worden snel enorm. Vouw je een papiertje dubbel, dan wordt het 2 keer zo dik. Na 10 keer vouwen is het 2¹⁰ = 1024 keer zo dik. Probeer in de tool hierboven maar eens 2⁶⁴: dat is 18.446.744.073.709.551.616. De tool rekent hele getallen exact uit, zonder afronden.
Leerroute
← Eerst nodig
Hierna leer je →
Veelgestelde vragen
Waarom is een getal tot de macht 0 gelijk aan 1?
Kijk naar het rijtje 2³ = 8, 2² = 4, 2¹ = 2. Elke stap omlaag deel je door 2. De volgende stap is 2 : 2 = 1, dus 2⁰ = 1. Dat geldt voor elk grondtal behalve 0.
Wat betekent een negatieve exponent?
Een negatieve exponent betekent: 1 gedeeld door de macht. 2⁻³ = 1/2³ = 1/8 = 0,125. Ga je in het rijtje 2¹ = 2, 2⁰ = 1 verder met delen door 2, dan krijg je 1/2, 1/4, 1/8.
Wat is het verschil tussen 2³ en 3²?
2³ = 2 × 2 × 2 = 8 en 3² = 3 × 3 = 9. Grondtal en exponent mag je dus niet omdraaien.
Hoe typ je een macht op de rekenmachine?
Op de meeste rekenmachines met de toets ^ of xʸ: typ 2 ^ 5 =. Op een computer typ je ook 2^5. Let bij negatieve grondtallen op haakjes: (−2)^4 = 16, maar −2^4 = −16.
Ook handig
Bronnen
- Referentiekader rekenen: niveau 2F en 3F
Laatst bijgewerkt: 21 november 2026