Naar de inhoud
rekenrik

Wiskunde

abc-formule

Met de abc-formule los je elke vergelijking ax² + bx + c = 0 op: bereken eerst de discriminant D = b² − 4ac en vul dan in: x = (−b ± √D) / 2a. Is D groter dan 0, dan zijn er twee oplossingen; is D = 0, dan één; is D kleiner dan 0, dan geen.

x²
x

Je lost op: 2x2 − 3x − 5 = 0

Discriminant D = 49: twee oplossingen

x = −1 of x = 2,5

Exact: x = −1 of x = 52

Zo reken je het uit
  1. 1

    Lees a, b en c af

    Zorg dat er rechts 0 staat. Let op de mintekens: die horen bij het getal.

    2x2 − 3x − 5 = 0 ⇒ a = 2, b = −3, c = −5

  2. 2

    Bereken de discriminant

    D = b2 − 4ac = (−3)2 − 4 × 2 × (−5) = 9 − (−40) = 49

  3. 3

    D is groter dan 0: twee oplossingen

    Er komt één oplossing met + en één met − voor de wortel.

  4. 4

    Vul de abc-formule in

    x = −b ± √D2a = 3 ± √492 × 2

  5. 5

    √49 = 7

    De discriminant is een kwadraat, dus de oplossingen zijn mooie getallen (geen wortel).

    x = 3 + 74 = 52 of x = 3 − 74 = −1

  6. 6

    Afgerond

    x = −1 of x = 2,5

De abc-formule in 4 stappen

  1. Herleid op 0. Zet alles aan één kant, zodat er staat: ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0. Staat er bijvoorbeeld x2=3x+4x^2 = 3x + 4, dan maak je daar eerst x2−3x−4=0x^2 - 3x - 4 = 0 van.
  2. Lees a, b en c af. a is het getal voor x2x^2, b het getal voor xx en c het losse getal. Het minteken hoort bij het getal: bij 2x2−3x−5=02x^2 - 3x - 5 = 0 is b=−3b = -3 en c=−5c = -5.
  3. Bereken de discriminant D=b2−4acD = b^2 - 4ac. Die bepaalt hoeveel oplossingen er zijn.
  4. Vul de abc-formule in en reken beide oplossingen uit: één keer met plus, één keer met min.
Formule
Discriminant
D=b2−4acD = b^2 - 4ac

D groter dan 0: twee oplossingen. D = 0: één oplossing. D kleiner dan 0: geen oplossingen.

Formule
abc-formule
x=−b±D2ax = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}

Het ± betekent: reken één keer met + en één keer met −.

Voorbeeld

2x² − 3x − 5 = 0

  1. 1

    Lees a, b en c af

    Zorg dat er rechts 0 staat. Let op de mintekens: die horen bij het getal.

    2x2 − 3x − 5 = 0 ⇒ a = 2, b = −3, c = −5

  2. 2

    Bereken de discriminant

    D = b2 − 4ac = (−3)2 − 4 × 2 × (−5) = 9 − (−40) = 49

  3. 3

    D is groter dan 0: twee oplossingen

    Er komt één oplossing met + en één met − voor de wortel.

  4. 4

    Vul de abc-formule in

    x = −b ± √D2a = 3 ± √492 × 2

  5. 5

    √49 = 7

    De discriminant is een kwadraat, dus de oplossingen zijn mooie getallen (geen wortel).

    x = 3 + 74 = 52 of x = 3 − 74 = −1

  6. 6

    Afgerond

    x = −1 of x = 2,5

Wat zegt de discriminant?

De oplossingen van ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 zijn de plekken waar de parabool y=ax2+bx+cy = ax^2 + bx + c de x-as snijdt. De discriminant vertelt je hoe vaak dat gebeurt:

  • D groter dan 0: de parabool snijdt de x-as twee keer. Twee oplossingen.
  • D = 0: de top van de parabool ligt precies op de x-as. Eén oplossing.
  • D kleiner dan 0: de parabool komt niet aan de x-as. Geen oplossingen.
Voorbeeld

met D = 0: x² − 6x + 9 = 0

  1. 1

    Lees a, b en c af

    Zorg dat er rechts 0 staat. Let op de mintekens: die horen bij het getal.

    x2 − 6x + 9 = 0 ⇒ a = 1, b = −6, c = 9

  2. 2

    Bereken de discriminant

    D = b2 − 4ac = (−6)2 − 4 × 1 × 9 = 36 − 36 = 0

  3. 3

    D = 0: precies één oplossing

    De wortel van 0 is 0, dus plus of min maakt niet uit. De top van de parabool ligt op de x-as.

  4. 4

    Vul in

    x = −b2a = 62 × 1 = 62 = 3

Voorbeeld

met D kleiner dan 0: x² + 2x + 5 = 0

  1. 1

    Lees a, b en c af

    Zorg dat er rechts 0 staat. Let op de mintekens: die horen bij het getal.

    x2 + 2x + 5 = 0 ⇒ a = 1, b = 2, c = 5

  2. 2

    Bereken de discriminant

    D = b2 − 4ac = 22 − 4 × 1 × 5 = 4 − 20 = −16

  3. 3

    D is kleiner dan 0: geen oplossingen

    Uit een negatief getal kun je geen wortel trekken. De parabool raakt of snijdt de x-as niet.

Meer over de discriminant lees je op de pagina discriminant.

Exact of afgerond?

Is de discriminant een kwadraat (zoals 49 of 16), dan komt er een mooi getal of een breuk uit. Is hij dat niet, dan blijft er een wortel staan. De exacte oplossing schrijf je dan met wortel, zo eenvoudig mogelijk. Dat betekent: haal kwadraten uit de wortel (8=4⋅2=22\sqrt{8} = \sqrt{4 \cdot 2} = 2\sqrt{2}) en deel teller en noemer door hetzelfde getal.

Voorbeeld

met wortel: x² − 2x − 1 = 0

  1. 1

    Lees a, b en c af

    Zorg dat er rechts 0 staat. Let op de mintekens: die horen bij het getal.

    x2 − 2x − 1 = 0 ⇒ a = 1, b = −2, c = −1

  2. 2

    Bereken de discriminant

    D = b2 − 4ac = (−2)2 − 4 × 1 × (−1) = 4 − (−4) = 8

  3. 3

    D is groter dan 0: twee oplossingen

    Er komt één oplossing met + en één met − voor de wortel.

  4. 4

    Vul de abc-formule in

    x = −b ± √D2a = 2 ± √82 × 1

  5. 5

    Exacte oplossing

    Vereenvoudig de wortel: √8 = 2√2.

    x = 2 ± 2√22 = 1 ± √2

  6. 6

    Afgerond

    x ≈ −0,41 of x ≈ 2,41

Wanneer kun je beter ontbinden?

De abc-formule werkt altijd, maar is niet altijd de snelste weg. Kijk eerst even naar de vergelijking:

VormSnelste aanpakVoorbeeld
Geen los getal (c = 0)x buiten haakjes halenx² − 4x = 0 → x(x − 4) = 0 → x = 0 of x = 4
Geen x-term (b = 0)x² alleen zetten en wortel trekken2x² − 18 = 0 → x² = 9 → x = 3 of x = −3
a = 1 en mooie getallensom-productmethodex² − 5x + 6 = 0 → (x − 2)(x − 3) = 0 → x = 2 of x = 3
Lastige getallen of a ≠ 1abc-formule2x² − 3x − 5 = 0

Bij de som-productmethode zoek je twee getallen die vermenigvuldigd c geven en opgeteld b. Bij x2−5x+6x^2 - 5x + 6 zijn dat −2 en −3: product 6, som −5. Meer oefenen? Zie ontbinden in factoren. De rekenmachine hierboven geeft vanzelf een tip als het sneller kan.

Zo leer je het op school

Aanpak · klas 3 havo/vwo

Ontbinden eerst

In de onderbouw leer je tweedegraadsvergelijkingen oplossen door te ontbinden: x buiten haakjes halen, de som-productmethode en worteltrekken. Dat werkt alleen als de getallen meewerken. Een product is 0 als één van de factoren 0 is, dus uit (x−2)(x−3)=0(x - 2)(x - 3) = 0 volgt x=2x = 2 of x=3x = 3.

Aanpak · klas 3–4 havo/vwo

De abc-formule

Als ontbinden niet lukt, gebruik je de abc-formule. Je schrijft altijd eerst a, b en c op, dan D, en dan de twee oplossingen. Op een toets wordt vaak gevraagd om exacte antwoorden (met wortel) of om af te ronden op een aantal decimalen. Lees de vraag dus goed. Waar de formule vandaan komt, zie je bij kwadraat afsplitsen.

Aanpak · bovenbouw

Met de grafische rekenmachine

Op de grafische rekenmachine kun je de grafiek van y=ax2+bx+cy = ax^2 + bx + c tekenen en de snijpunten met de x-as laten berekenen (bij de TI-84 via de optie zero in het CALC-menu). Dat geeft afgeronde antwoorden. Wordt er om een exacte oplossing of een algebraïsche aanpak gevraagd, dan moet je de abc-formule met de hand laten zien.

Veelgestelde vragen

Wat is de abc-formule?

De abc-formule is x = (−b ± √D) / 2a met D = b² − 4ac. Je gebruikt hem om een tweedegraadsvergelijking ax² + bx + c = 0 op te lossen, ook als ontbinden in factoren niet lukt.

Wat betekent de discriminant?

De discriminant D = b² − 4ac vertelt hoeveel oplossingen er zijn. D groter dan 0: twee oplossingen. D = 0: één oplossing. D kleiner dan 0: geen oplossingen, want je kunt geen wortel trekken uit een negatief getal.

Wanneer gebruik je de abc-formule en wanneer ontbinden?

Ontbinden is sneller als het makkelijk kan: als c = 0 (haal x buiten haakjes), als b = 0 (wortel trekken) of als a = 1 en je snel twee getallen vindt met de goede som en het goede product. Lukt dat niet binnen een minuut, gebruik dan de abc-formule. Die werkt altijd.

Moet ik het antwoord exact of afgerond geven?

Staat er 'exact' of 'geef de exacte oplossing', dan laat je de wortel staan, bijvoorbeeld x = 1 + √2. Staat er 'rond af op twee decimalen', dan geef je x ≈ 2,41. Staat er niets, kijk dan wat je docent of de methode gewend is.

Wat als a = 0 is?

Dan is er geen x² en is het geen tweedegraadsvergelijking. Je lost bx + c = 0 dan gewoon op met de balansmethode: x = −c / b.

Ook handig

Laatst bijgewerkt: 21 november 2026